”ხელისუფლება როგორც ომს, ისე აწარმოებს პროპაგანდას” (გამოხმაურება გულბაათ რცხილაძის ინტერვიუზე ბიძინა ივანიშვილის დამოკიდებულების შესახებ მასმედიის ობიექტურობის თემისადმი)

ევრაზიის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი გულბაათ რცხილაძე გაზ. ”ახალი თაობისათვის” მიცემულ ინტერვიუში ამბობს:
”მინდა, ივანიშვილის 7 ოქტომბრის განცხადების იმ ნაწილს შევეხო, რომელმაც ვნებათაღელვა „მაესტროს“ და „კავკასიის“ მფლობელებსა და ჟურნალისტებში გამოიწვია. ბევრს არ მოეწონა ის ტონი და არც შინაარსი, რომლითაც ბატონმა ბიძინამ მათ მიმართა. მაგრამ ცოტა მეტი დაკვირვებაა საჭირო, რა დგას ამ სიტყვების მიღმა, რა იკითხება სტრიქონებს შორის. საერთოდ, ნებისმიერ დამწყებ პოლიტიკოსს თუ პოლიტიკაში მოსვლის მსურველს პროფესიონალები უპირველეს ყოვლისა მასმედიასთან, ჟურნალისტებთან კარგი ურთიერთობების დამყარებას ურჩევენ. უაღრესად წამგებიანია მასმედიასთან პოლიტიკოსის დაპირისპირება ამ პოლიტიკოსისთვის. ქართულ რეალობაში ამან გამოიწვია ის, რომ ხშირ შემთხვევაში პოლიტიკოსები ჟურნალისტებს ემლიქვნელებიან, ქათინაურებს ეუბნებიან, ლამის ფამილარული საუბარი მიდის პირდაპირ ეთერში… ამ ფონზე მე, და ვფიქრობ, ხალხის დიდ ნაწილს, მოეწონა კიდეც ივანიშვილის განსხვავებული მიდგომა. არ იქნება სწორი, თუ ჟურნალისტები ახლა „ჟურნალისტური სოლიდარობის“ გამოცხადებაზე დახარჯავთ დროს და ენერგიას. არ ჩანს ივანიშვილი ის პიროვნება, ვინც თავისუფალი აზრის ჩახშობას აპირებს. მწარე სიტყვები კი, კეთილი ინებონ და, ჟურნალისტებმაც მოისმინონ თავიანთი მისამართით. აღიქვან ეს კრიტიკად და არა „კახპასთან ლაპარაკად“. კახპებად ისინი ხელისუფლებამ აქცია, როდესაც დაარბია და შემდეგ უკანონოდ გაასხვისა „იმედი“, დააშინა და მოქრთამა მისი ჟურნალისტები, ნაციონალურ არხებზე ტოტალური კონტროლი დაამყარა და იქაურ ჟურნალისტებს ისე „ამღერებს“, როგორც მოესურვება. „კახპად“ იქცა ყველა ის მედიასაშუალება, რომელსაც აგვისტოს ომის დროს კი არა, ომიდან კარგა ხნის შემდეგაც სიმართლის თქმისა შეეშინდა…
ახლა მივუბრუნდეთ „მაესტროს“ და „კავკასიას“. ამ არხების ხელმძღვანელები აცხადებენ, რომ ისინი არ არიან „ოპოზიციური არხები“. ივანიშვილის განცხადებაში სწორედ ასეთი ფორმულირება იყო. კეთილი და პატიოსანი, ფორმალურად „მაესტრო“ და „კავკასია“ მართლები არიან, ტელევიზია არ შეიძლება იყოს სახელისუფლებო და ოპოზიციური, ტელევიზია ობიექტური უნდა იყოს. მაგრამ არ შეიძლება ამ კონტექსტში სიტყვა „ოპოზიციურის“ აღქმა, როგორც არაობიექტურობის მოთხოვნისა. „ოპოზიციური“ ამ შემთხვევაში არ ნიშნავს „პარტიულს“, „ოპოზიციური ტელევიზია“ კი – პარტიების სამსახურში დგომას. საქართველოში დღეს ისეთი ვითარებაა, რომ ხელისუფლება ფლობს პროპაგანდის მძლავრ საშუალებებს – ძირითად ტელეარხებს. დააკვირდით იქ მომუშავე ჟურნალისტებს. ისინი საკუთარ თავს განიხილავენ, როგორც გარკვეული პოლიტიკური სისტემის ნაწილს, პოლიტიკური პროცესის განმახორციელებელ რაღაც რგოლს. ისინი მომართულნი არიან ჯარისკაცებივით, მათში დევს ფანატიზმის არც თუ მცირე დოზა. ისინი, რა თქმა უნდა, ფულის სანაცვლოდ, მაგრამ ამავე დროს იდეურად ემსახურებიან რეჟიმს.
ამისთანა პროპაგანდისტულ მანქანას ვერ დაუპირისპირებ ბოლომდე ობიექტურ, უფრო ზუსტად ვთქვათ – არატენდენციურ ტელევიზიას. მე მგონი, „მაესტროს“ და „კავკასიის“ ხელმძღვანელებს ლატენტურად უფრო „იმედის“ დარბევის ფაქტი აშინებთ, მათ მეხსიერებაში ეს დევს და ამიტომაც გაურბიან ოპოზიციონერობას და აქცენტს „ობიექტურობაზე“ აკეთებენ. არადა, მათ უნდა ესმოდეთ, რომ ქვეყანაში ხელისუფლება როგორც ომს, ისე აწარმოებს პროპაგანდას, ასეთ ვითარებაში კი ტენდენციურობის გარეშე წინააღმდეგობა არ გამოვა. უფრო გარკვევით: ობიექტურობა კი, მისაღებია, მაგრამ საჭიროა ტენდენციურობაც. ეს ერთმანეთს არ გამორიცხავს. დავუშვათ, მოხდა რაღაც ფაქტი, ხელისუფლებისთვის მომგებიანი. ამ ფაქტს არ მალავ, მაგრამ არ აშუქებ ფართო მასშტაბით, ნაკლებად იწვევ ხელისუფლების წარმომადგენლებს სტუდიაში… არ არის ეს არაობიექტურობა, მაგრამ არის ტენდენციურობა, ანუ რაღაც ტენდენციას ასახავს, ტყუილის თქმისა და ფაქტების დამალვის გარეშე. სახელისუფლებო არხები ამაზე ბევრად შორს მიდიან ხოლმე, მოგეხსენებათ, ავრცელებენ სიცრუეს, ჭორებს, ცალკეული პიროვნებების მიმართ აგორებენ შავ პიარს და კიდევ სხვა სიბინძურეებს სჩადიან. ხალხი კი ხვდება ამას, მაგრამ ეს იმდენად ტოტალურად და დამთრგუნველად კეთდება, რომ თავის ეფექტს მაინც ახდენს. ხალხი ითრგუნება და ორიენტირებს კარგავს, მათი შემხედვარე.
მცირებიუჯეტიანი, ვიზუალურად ნაკლებად მიმზიდველი და თან პოლიტიკურად „რბილი“ ტელევიზიები, „ობიექტურობაზე“ მომართულნი, ვერ ანეიტრალებენ ამ ვითარებას.”
ვფიქრობ, ძალიან სწორი ანალიზი და ძალიან დროულად ნათქვამი სიტყვაა, მით უმეტეს, რომ ”ხელისუფლება როგორც ომს, ისე აწარმოებს პროპაგანდას” და მისთვის ოპოზიცია საზოგადოების განვითარების აუცილებელ ელემენტს კი არ წარმოადგენს, არამედ თავის მოსისხლე მტერს.
ასე რომ, ოპოზიციას საქმე აქვს არა კეთილშობილ, პოლიტიკურ ”ომში” საომარი ზნეობის დამცველ ძალასთან, არამედ ყველაფრის მკადრებელ, უსამართლო, ყოველგვარი იარაღით აღჭურვილ მტერთან. ამ პირობებში ჟურნალისტების ობიექტურობა - ოპოზიციის ობიექტური ლანძღვა, რაც ხალხში კიდევ უფრო ზრდის ნიჰილიზმსა და აპათიას - იმავე ობიექტურობის წინააღმდეგაა მიმართული, რადგან გამარჯვებული უზნეო ხელისუფლება სწორედ ობიექტურობას ამარცხებს და ასამარებს.
ამასთან დაკავშირებით მინდა შეგთავაზოთ ერთი ნაწყვეტი ჩემი გამოუქვეყნებელი წიგნიდან ”ვეფხიტყაოსანი შენთან ერთად”, რომელიც, მართალია, თემას პირდაპირ არ ეხება, მაგრამ ანალოგიისათვის ნამდვილად გამოდგება:

”ქაჯეთის ციხის ასაღებად საბრძოლო გეგმის განხილვა უმნიშვნელოვანესი მომენტია პოემისა, რადგან პოემის გმირები მთავარი მიზნის – ნესტანის ქაჯთაგან გამოხსნის ამოცანის წინაშე დგანან. ეს სამკვდრო-სასიცოცხლო მნიშვნელობის ამოცანაა პოემის გმირებისათვის. ამ დროს მაქსიმალურად უნდა გამოვლინდეს მათი საბრძოლო და ინტელექტუალური ღირსებანი. და თუ ჩვენ პოემაში ვხედავთ მხატვრულად გარდასახულ საქართველოს ისტორიულ ყოფიერებას, აუცილებელია ეს მომენტიც ამ თვალსაზრისით გავიაზროთ, ე.ი. უნდა დავაკვირდეთ პოემის გმირების (ანუ ქართველი ადამიანების, ქართველი მებრძოლების) ხასიათის გამოვლინებებს მის წინაშე მდგარი სამკვდრო-სასიცოცხლო მნიშვნელობის ამოცანის გადაჭრისას.
როგორც ქვემოთ ვნახავთ, პოემის ამ მომენტშიც ვლინდება ქართველი ადამიანის ის ხასიათი, რომელმაც ძალიან დიდი როლი შეასრულა საქართველოს ისტორიაში და, გარკვეულწილად, საქართველოს ბედიც განსაზღვრა.
მაშ, ჯერ გავეცნოთ, რა გეგმას სთავაზობს ფრიდონი თავის მეგობრებს ქაჯეთის ციხის ასაღებად.
ფრიდონის თქმით, იგი უცდომელ გეგმას სთავაზობს თავის მეგობრებს. ჩვენ ცოტანი ვართო, ამბობს იგი, ქალაქის აღებას კი დიდი ძალები სჭირდება, პირისპირ ომში ვერაფერს გავხდებით, ხოლო თუ კარს დაგვიხშავენ, ათას წელსაც ვერ შევუვალთ. ამიტომ ასეთ ხერხს მივმართოთ: ყმაწვილობაში ჯამბაზობაში მწრთვნიდნენ, თვალის უსწრაფესად გავდიოდი თოკზე. მოდით, ერთ ბურჯზე თოკი შევტყორცნოთ და გამოვაბათ, მე მასზე ისე გავირბენ, როგორც მინდორზე, შიგ შევალ და იქ ყველას დავხოცავ, შემდეგ კარებს გავაღებ და თქვენც იქით წამოდით, სადაც ბრძოლის ხმა შემოგესმებათო.
ავთანდილ უთხრა: „ჰე ფრიდონ, მოყვასნი ვერ გიჩივიან:
ლომთა მკლავთაგან იმედი გაქვს, არა წყლულნი გტკივიან;
სთათბირობ ძნელსა თათბირსა, მტერნი ივაგლახ-ივიან,
მაგრა თუ გესმის, გუშაგნი რა ახლო-ახლო ყივიან!“
თოკზე გასვლის დროს შენი აბჯრის ხმას გაიგონებენო, ეუბნება ავთანდილი, თოკს გადაჰკვეთენ და ვერაფერს მიაღწევ, ეგ გეგმა არ ვარგაო. ჩემი გეგმა კი ასეთია: თქვენ მოფარებულ ადგილას დაიმალეთ, მე კი ვაჭრულად შევიმოსები, ერთ ჯორზე იარაღს გადავკიდებ, ისინი ვაჭრებს თავისუფლად უშვებენ, მაგრამ სამივე ვერ შევალთ, რამეს იეჭვებენ, მე მარტო შევალ, იქ ფარულად ჩავიცვამ აბჯარს და შიგ სისხლის რუებს დავაყენებ, თქვენ კი გარედან შეუტიეთ კარებს, რომელთა კლიტეებს მე დავლეწავ და გავაღებო.
ტარიელმა მეგობრებს უთხრა: მე ვიცი, რომ გმირთაგმირები ხართ, თქვენი გეგმები თქვენსავე ძალგულოვნებას შეეფერება, ვიცი, რომ ფიცხელი ბრძოლა გწადიათ, მაგრამ ჩემს მდგომარეობაშიც შედით: თქვენი ბრძოლის ხმაზე ჩემმა მიჯნურმა რომ გადმოიხედოს და მე ვერ დამინახოს, ეს ხომ ჩემი დიდი სირცხვილი იქნებაო.
„მაგრა იყვენით ჩემთვისცა საქმისა რასმე რჩევითა,
ხმა ესმას ჩემსა ხელ-მქმნელსა, ზედა გარდმოდგეს მზე ვითა?
თქვენ გქონდეთ ომი ფიცხელი, უომრად მნახოს მე ვითა?
ესე მე დამსვრის, ნუ უბნობთ სიტყვითა თქვენ სათნევითა.“
ამას სჯობს, გავინაწილოთ ას-ასი კაცი და გამთენიისას ერთდროულად შევუტიოთ, მათ ვემცრობით და შეგვებრძოლებიან, ჩვენ კი ჩვენი ხრმალის სიძლიერე ვანახოთ. ერთ-ერთი შევაღწევთ, დანარჩენები კი გარედან ვიბრძოლებთო.
ტარიელს ყველა დაეთანხმა. გაიყვეს ას-ასი მეომარი და საბრძოლველად მოემზადნენ...

...რამდენადაც „ვეფხისტყაოსანში“ საქართველოა „შეფარვით“ ასახული, ხოლო მისი გმირები ასევე „შეფარვით“ ქართველები არიან, ამიტომ ქაჯეთის ციხის აღებისათვის ჩვენი გმირების გეგმაშიც ქართული ხასიათი, ქართული საბრძოლო ეთიკა უნდა იყოს გამოხატული, რაც კარგად შენიშნა რუსთველოლოგმა გიორგი მჭედლიშვილმა.
როგორც ზემოთ ვნახეთ, ტარიელმა ფრიდონისა და ავთანდილის გეგმები დაიწუნა იმ მოტივით, რომ ბრძოლის დაწყებისთანავე ის ბრძოლაში არ იქნებოდა ჩაბმული, და ნესტანს იგი უომრად რომ დაენახა, ამით მის თვალში ჩრდილი მიადგებოდა. „თქვენ გქონდეს ომი ფიცხელი, უომრად მნახოს მე ვითა? ესე მე დამსვრის, ნუ უბნობთ სიტყვითა თქვენ სათნევითა“. ტარიელის ეს მოტივი ყველასთვის მისაღები აღმოჩნდა, რადგან საქმე ეხებოდა ტარიელის თავმოყვარეობას, მიჯნურის წინაშე შეურცხვენლობას.
ქაჯეთის ციხის აღების ეპიზოდი რეალურ ცხოვრებაში რომ წარმოვიდგინოთ, ტარიელის გეგმის თანახმად შეიძლება დამარცხებულიყვნენ კიდეც ჩვენი გმირები, რადგან პირდაპირი იერიში უნდა მიეტანათ ციხეზე. საქმე მხატვრულ ნაწარმოებთან გვაქვს და, რა თქმა უნდა, ჩვენმა გმირებმა გაიმარჯვეს, მაგრამ რუსთველი რეალისტი პოეტია და ამიტომაცაა, რომ ჩვენმა გმირებმა ძალზე დიდი დანაკლისი განიცადეს, რაც საგანგებოდ აღნიშნეს კიდეც, – მათ სამასი მეომრადან მხოლოდ ას სამოცი შემორჩათ.
როგორც ვხედავთ, ტარიელის გეგმა განსაზღვრა მორალის, სახელის, თავმოყვარეობიs ფაქტორმა და არა გამარჯვებისათვის საჭირო ხერხების გამოყენების აუცილებლობამ.
როგორც რუსთველოლოგი გიორგი მჭედლიშვილი აღნიშნავს, ასეთი მოტივირება იმდროინდელი საქართველოს საბრძოლო პრაქტიკაშიც იყო დამკვიდრებული, რაც აშკარად გამოვლინდა უკიდურესი ძნელბედობის ჟამს, მონღოლთა ლაშქრობების ხანაში.
მონღოლების წარმატებული ლაშქრობები ქვეყნების დასაპყრობლად მრავალმა ფაქტორმა განაპირობა, მათ შორის ბრძოლის გარკვეულმა ხერხებმა, კერძოდ ხაფანგში მტრის შეტყუების მეთოდმა თვალთმაქცური უკანდახევის გზით. ამ მეთოდით დაუმარცხებიათ მათ ლაშა გიორგის ლაშქარიც. მაგრამ, მიუხედავად ამისა, ეს ხერხი ქართველებისათვის მაინც მიუღებელი აღმოჩენილა, რადგან იგი ეწინააღმდეგებოდა ქართველი ადამიანის რაინდულ ხასიათს.
ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებით საყურადღებოა ერთი ისტორიული ეპიზოდი.
როდესაც საქართველოში მონღოლები გაბატონდნენ, ისინი ქართველ მეფეებს აიძულებდნენ მათ ლაშქრობებში ჯარით მიეღოთ მონაწილეობა და მონღოლთა სარდლობას დაქვემდებარებოდნენ.
ერთ-ერთ ბრძოლაში ნოინის განკარგულებით ქართველებს მონღოლებთან ერთად უკან უნდა დაეხიათ, მაგრამ ქარTველთა მეფეს განუცხადებია – ჩვენ, ქართველებს, წესად არა გვაქვს, ჩვენსკენ მომავალი მტერი ვიხილოთ და ზურგი შევაქციოთ, თუნდაც სიკვდილი მოგველოდესო. მონღოლებს გაჰკვირებიათ ასეთი პასუხი, გამწყრალან და მეფისთვის უთქვამთ – რას სჩადიხართ, როგორ ბედავთ აბაღას გარეშე მტერთან შებმასო; თქვენ, ქართველები, უმეცარნი ხართ და არ იცით ბრძოლის ხერხებიო.
მონღოლებს ჯერ უთხოვიათ ქართველებისათვის, შემდეგ დამუქრებიან, მაგრამ ისინი მაინც მტრის მრავალრიცხოვანი ლაშქრის დასახვედრად დაწყობილან. მონღოლებს ქართველების თვითნებობა აბაღა ყაენისათვის უცნობებიათ. აბაღა ყაენი სასწრაფოდ გამომართულა ბრძოლის ველისაკენ და ქართველთა მეფისათვის საყვედური უთქვამს: მე ვიცი, რომ ქართველები მხნე და შმაგი მებრძოლები ხართ, მაგრამ ასეთი რამ რომელიმე ნოინს რომ ჩაედინა, სიკვდილით დავსჯიდი, მაგრამ არ გადანაშაულებთ, რადგან არ იცით ჩვენი წესები; ახლა იქ დადექით, სადაც გიბრძანებთო. ამის პასუხად „მეფე გარდახდა ცხენისაგან, თაყუანისცა და ჰრქუა: დიდო ყაენო! არა არს ჩუეულება ქართველისა, რაითა მტერი იხილოს და ზურგი შემოაქციოსო“.
როგორც ვხედავთ, ქართველ მეფესაც ამ ისტორიულ ეპიზოდში, და ტარიელსაც პოემის მიხედვით, თავმოყვარეობის დაცვა უფრო მნიშვნელოვნად მიაჩნიათ, ვიდრე გამარჯვების მიზნით ბრძოლის არარაინდული, მაგრამ უფრო ეფექტური ხერხების გამოყენება.
ქართველების მიერ ბრძოლის დროს რაინდული წესების ასეთი თავგამოდებული დაცვა რომ არა, როგორც გიორგი მჭედლიშვილი აღნიშნავს, შესაძლოა, საქართველოს ისტორიის განვითარებაც ნაკლებ კატასტროფულად წარმართულიყო.”

და ბოლოს, კიდევ ერთხელ გაგახსენებთ გულბაათ რცხილაძის ძალიან სწორ ფრაზას: ”ხელისუფლება როგორც ომს, ისე აწარმოებს პროპაგანდას”...

რა სარგებლობას მოიტანს არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობა?

ეს სათაური, ალბათ, ბევრს გაახსენებს ცნობილ ეპიზოდს ნანა მჭედლიძის ფილმიდან ”იმერული ესკიზები”.

მასწავლებლის კითხვაზე, ბავშვებო, აბა კიდევ რა სარგებლობა მოაქვს მამალსო, ალბათ ყველას ახსოვს ერთი ჩამორჩენილი მოწაფის პასუხიც.

მაგრამ ხუმრობა იქით იყოს! სახუმაროდ ნამდვილად არა გვაქვს საქმე, - ჩვენი ხელისუფლება ლამის ყოველდღიურად იმდენ ახალ-ახალ სისაძაგლეებს, დანაშაულებს და სიგიჟეებს სჩადის, რომ, თუ ასე გაგრძელდა, რაც უნდა კ ა რ გ ი ოპოზიცია გამოჩნდეს პოლიტიკურ ასპარეზზე და ხელისუფლებაშიც მოვიდეს, ისიც ვეღარაფერს გახდება ქვეყნის გადასარჩენად და ასაღორძინებლად.

დრო არ ითმენს. შეიძლება ითქვას, რომ საქართველო ცაიტნოტშია!

არჩევნების გზით დღევანდელი ხელისუფლების შეცვლის თუნდაც იოტისოდენა იმედს საბოლოოდ დაუსვა წერტილი ნაციონალების მიერ პარლამენტში ”განსახილველად” ახალი საარჩევნო კოდექსის შეტანამ. თუ რა მზაკვრული სიახლეებია ამ ახალ კოდექსში, ამაზე სპეციალისტებმა უკვე იმსჯელეს და ამიტომ ამაზე აღარ შევჩერდები. ხოლო როგორი ”განხილვა” ჩატარდება პარლამენტში, ეს ყველამ კარგად ვიცით!

არც ე.წ. ”რევოლუციური” გზაა პერსპექტიული, თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ სააკაშვილის ხელისუფლება ძალაუფლების შესანარჩუნებლად საკუთარი მოქალაქეების სისხლისღვრასაც არ ერიდება, იმ მოქალაქეებისა, რომლებიც ამ ყოვლად უგუნური და დამნაშავე ხელისუფლების შესაცვლელად ცარიელი ხელებით (თუნდაც ჯოხებითა და ”რაგატკებით”) იბრძვიან.

გამოდის, რომ ხელისუფლების შეცვლის ორივე გზა უვარგისია.

მაგრამ არსებობს გამოსავალი. ეს ისევ არჩევნების გზაა, ოღონდ ერთი პირობით: არჩევნებში მთელმა მოსახლეობამ უნდა მიიღოს მონაწილეობა.

ალბათ ყველას კარგად ახსოვს, ბოლო არჩევნების დროს ოპოზიციური პარტიები თუ როგორ მოუწოდებდნენ (ლამის ერთხმად) ამომრჩევლებს, მაქსიმალურად გამოსულიყვნენ არჩევნებზე და თუნდაც ყველა პარტია გადაეხაზათ, რათა ხელისუფლებას გაყალბების შესაძლებლობა არ მისცემოდა, ან მინიმუმამდე შემცირებოდა.

ამ ხვეწნა-მუდარამ და ოქროპირობამ არ გაჭრა - პირიქით მოხდა, - ოპოზიციისადმი უნდობლობის თუ სხვა რამ მიზეზების გამო არჩევნებზე გამოცხადდა ოპოზიციურად განწყობილი ამომრჩევლის მხოლოდ მცირე (მგონი 15%-მდე) ნაწილი, ხოლო ხელისუფლებამ თავისი მომხრე მოსახლეობის (25-30%) მ ა ქ ს ი მ ა ლ უ რ ი მობილიზება მოახდინა ე.წ. ”კოორდინატორი ქალების” დახმარებით, რის შედეგადაც თავისი მომხრე 25-30% გადააქცია ლამის 80%-ად, რის საფუძველზეც დემაგოგიური მტკიცების საშუალებაც მიეცა - მოსახლეობის 80% გვიჭერს მხარსო. (ეს დაადასტურა თელავში ახლახან ჩატარებულმა შუალედურმა არჩევნებმაც, სადაც ნაციონალებმა ზუსტად იმავე ”მეთოდით” გაიმარჯვეს, რაგორც თვითმმართველობის არჩევნების დროს).

ცხადია, ყველას კარგად ესმის, რომ ამომრჩევლის არჩევნებზე მაქსიმალურად გამოცხადება, ერთის მხრივ, მოსახლეობის განწყობილების რეალურ სურათს გვიჩვენებს, ხოლო მეორეს მხრივ, გაყალბების საწინააღმდეგო ყველაზე ეფექტური საშუალება და, შესაბამისად, გამარჯვების რეალური შანსის მომცემია.

მაგრამ, დღევანდელი რეალობის გათვალისწინებით, არჩევნებზე ხალხს მასობრივად ამჯერადაც ვერავინ გამოიყვანს, რაც არ უნდა ქადაგად დავარდნენ და ხვეწნა-მუდარა გააჩაღონ თუნდაც ყველა ტელეარხით. (ამას ოპოზიციაზე ვამბობ, თორემ ხელისუფლება თავისი მომხრეების მაქსიმალურად გამოყვანას დაშინებითა და შანტაჟითაც ადვილად ახერხებს კოორდინატორი ქალების არმიის დახმარებით).

არჩევნებზე მოსახლეობის მაქსიმალურად გამოცხადება მხოლოდ და მხოლოდ ერთი გზითაა შესაძლებელი - არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობით.

ეს იდეა ლეიბორისტებსა და მწვანეებს ეკუთვნის და სრულიად გაუგებარია, ჩვენი დანარჩენი ოპოზიციონერები რატომ არ აქცევენ ჯეროვან ყურადღებას ამ ძალიან საინტერესო (უფრო სწორად, აქამდე გამოთქმულთაგან ყველაზე საინტერესო და ეფექტის მომცემ) წინადადებას.

ვფიქრობ, სრულიად ზედმეტია იმის დასაბუთება, თუ რაოდენ დიდია არჩევნებზე ხალხის მაქსიმალურად გამოსვლის მნიშვნელობა. მე მხოლოდ იმ არგუმენტებს შევეხები, რომლებიც ამ წინადადების საწინააღმდეგოდ იქნა გამოთქმული, ან შესაძლოა, გამოითქვას.

1. არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობა არადემოკრატიული და ადამიანის უფლებების დარღვევა იქნებაო.

რა შეიძლება ითქვას ამ არგუმენტის შესახებ?

ცხადია, ეს ადამიანის უფლებებს გარკვეულად შეზღუდავს, მაგრამ ჩვენ ხომ ისეთ ქვეყანაში ვცხოვრობთ, სადაც ადამიანის უფლებები ყოველთვის და ყველა სფეროში ირღვევა, ეს კონკრეტული ”დარღვევა” კი (თუ ის მართლა დარღვევაა), სხვა დარღვევებისაგან იმით განსხვავდება, რომ ის აუცილებლად კარგ შედეგს მოიტანს.

მეორეც, თუ ფორმალურად მივუდგებით, ეს შეიძლება მართლა დარღვევა იყოს, მაგრამ თავისი არსით, თავისი შედეგით, სრულიად ზნეობრივი და სწორია. ლოგიკურად სრულიად გამართლებულია, რომ ქვეყნის ყველა მცხოვრებს ვალდებულება დაეკისროს, გამოიყენოს თავისი უფლება ხელისუფლების ასარჩევად.

თანაც სავალდებულო ამ ქვეყანაში უამრავი რამაა, იმ ყბადაღებული ”ერთიანი ქვითარის” ჩათვლით. არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობის შემოღება კი (თუნდაც მხოლოდ ამ ეტაპზე) ლოგიკურადაც და ზნეობრივადაც სრულიად სწორი და გამართლებული იქნება.

საერთოდაც, ადამიანები სრულიად ჩამოყალიბებულ დემოკრატიულ ქვეყნებშიც კი ათასგვარი კანონებით არიან რეგლამენტირებულები და შეზღუდულები (გადასახადების გადახდა, ზოგადად - კანონმორჩილება, სხვადასხვა აკრძალვები და შეზღუდვები, მაგალითად, სასჯელი რასისტული გამონათქვამებისათვის და სხვა). თუ, მაგალითად, გადასახადის გადახდის სავალდებულობა არ ეწინააღმდეგება დემოკრატიულ პრინციპებს, არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობა რატომ უნდა ჩაითვალოს არადემოკრატიულად? ბოლოს და ბოლოს, ხომ ფაქტია, რომ ამომრჩეველი ირჩევს ხელისუფლებას, რომელმაც სწორედ ამომრჩეველთა გადასახადებისაგან შემდგარი ბიუჯეტი უნდა გადაანაწილოს ქვეყნის სამართავად.
აქედან გამომდინარე, არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობა ადამიანის უფლებების დარღვევა კი არა, პირიქით - ამ უფლებების რეალიზების ძალიან სწორი და ლოგიკური საშუალებაა!

ისიც გასათვალისწინებელია, რომ ხელისუფლებას, რომელიც ამტკიცებს, რომ მოსახლეობის უმრავლესობა თითქოსდა მას უჭერს მხარს, ძალიან გაუჭირდება ამ წინადადებაზე არგუმენტირებული უარის თქმა!

2. ზოგის აზრით, ხელისუფლება ისედაც ჯარიმებზეა გადასული და ამას თავის სასარგებლოდ გამოიყენებს და კიდევ ერთ ახალ ჯარიმას დაუწესებს ხალხსო.

რაც შეეხება ამ არგუმენტს, ხელისუფლებას იმდენად არ აწყობს არჩევნებზე ხალხის მასობრივი გამოსვლა (რაც მისი მარცხის ტოლფასი იქნება), რომ, ჯერ ერთი, ამ წინადადებას მიღებას ყველაზე დიდ წინააღმდეგობას გაუწევს, და მეორეც, თუ მიიღო, ჯარიმებს ან საერთოდ არ დააწესებს, ან იმდენად მცირეს, რომ არავის შეეშინდეს არჩევნებზე გამოუსვლელობა.

3. ამბობენ, რომ ხალხის ის მასა, რომელიც არჩევნებში მონაწილეობას არ იღებს, ნეიტრალურია და მისთვის სულერთია, ვინ იქნება ხელისუფლებაშიო.

ასეთი ხალხი, ყოველგვარი ლოგიკის თანახმად, ალბათ, ძალზე მცირე პროცენტი უნდა იყოს. უმეტესობა კი ან არც ერთს არ უჭერს მხარს (არც ხელისუფლებას და არც რომელიმე ოპოზიციურ პარტიას), რაც, ცხადია, ნეიტრალობას არ ნიშნავს, ან, უბრალოდ, ხმის მისაცემად წასვლა ეზარება და ფიქრობს, რომ მისი ერთი ხმა არაფერს ნიშნავს (არადა, ასეთმა ”ერთმა ხმამ” შეიძლება ათიათასობით ან ასიათასობით ადამიანი შეადგინოს). არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობა სწორედ ამ ორი კატეგორიის ადამიანების გასააქტიურებლად იქნება ძალიან საჭირო და ეფექტის მომცემი. ამომრჩეველმა თუნდაც ყველა გადახაზოს, ესეც ძალიან მნიშვნელოვანი იქნება არჩევნების შედეგების ობიექტურობის თვალსაზრისით.

4. ერთ-ერთი არგუმენტი ისაა, რომ მოსახლეობის დიდი ნაწილი საზღვარგარეთაა წასული, მაგრამ სიებში მაინც რჩებიან, რასაც ხელისუფლება თავის სასარგებლოდ იყენებს, ამიტომ არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობა არაფერს შეცვლისო.

ცხადია, ამის თავიდან ასაცილებლად სიების დაზუსტება და ბიომეტრიის გამოყენებაა საჭირო, რის მისაღწევადაც ბრძოლა აუცილებელია, მაგრამ კიდევაც რომ დაზუსტდეს სიები და ბიომეტრიის გამოყენებაც დაიშვას, თუ ამომრჩეველი მასობრივად არ გამოვიდა არჩევნებზე, ესეც არაფერს უშველის. ამომრჩევლის მასობრივად გამოსვლა კი, დღევანდელი რეალობის გათვალისწინებით, მხოლოდ არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობით მიიღწევა
.
5. იმასაც ამბობენ, რომ საქართველოში მცხოვრები სომხური და აზერბაჯანული მოსახლეობა მთლიანად ხელისუფლებას აძლევს ხმას და ამასთან ვერაფერს გავაწყობთ არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობის შემოღებითო.

ცხადია, ხელისუფლების საარჩევნო ”ოქროს მარაგი” მართლაც ეს მოსახლეობაა, მაგრამ მათგან მიღებული პროცენტები საგრძნობლად შემცირდება, თუ არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობა იქნება შემოღებული.

6. თუ მართლაც ამდენი ღირსებები აქვს არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობას, ამის მიღებას ხელისუფლება არაფრით არ დაუშვებსო, - მეტყვიან.

სწორია! ის კი არა და, ხელისუფლება ფარისევლურად იმასაც იტყვის, ეს არადემოკრატიული იქნება და ადამიანების უფლებებს შელახავსო. თითქოს თავად არ არღვედნენ ყველგან, ყველა სფეროში და ყოველთვის ადამიანის უფლებებს!

ამიტომ, პირველ რიგში, სწორედ ამის მისაღებადაა საჭირო ბრძოლა, ცხადია, მშვიდობიანი, კონსტიტუციური საშუალებებით.

7. ყველაზე მძიმე არგუმენტი ამ იდეის განხორციელების წინააღმდეგ არის შემდეგი:

საქმე ისაა, რომ ჩვენი ხელისუფლება, ფაქტობრივად, არაფერზე არ ზრუნავს - არც ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენაზე, არც ეკონომიკის განვითარებაზე, არც ხალხის სოციალურ დაცვაზე, არც დემოკრატიული ღირებულებების დამკვიდრებაზე და ა.შ. ხელისუფლების ერთადერთი სერიოზული საზრუნავი ძალაუფლების შენარჩუნებაა. ამ მიზნით ხარჯავს მთელ თავის ფინანსურ თუ ”შემოქმედებით” რესურსებს. ესაა ხელისუფლების ერთადერთი სერიოზული საფიქრალი. ამიტომ, თუ ასეთი წესის შემოღებას მივაღწევთ, ცხადია, ხელისუფლება ამის გასანეიტრალებლადაც მოიფიქრებს რაიმე მაქინაციას. ამ მიმართებით ხელისუფლება ფანტაზიის ნაკლებობას ნამდვილად არ განიცდის!

მაგრამ ისიც ცხადია, რომ ამ წესის შემოღებით ხელისუფლებას არჩევნების გაყალბება უკვე ძალიან გაუჭირდება და ეს დიდ თანხებთანაც იქნება დაკავშირებული (რასაც ისევ ჩვენი ჯიბეებიდან ამოიღებს), მაგრამ არჩევნების შედეგები ნამდვილად იმაზე უკეთესი იქნება, ვიდრე აქამდე იყო. სულ ცოტა, ერთპარტიულობის აღმოფხვრას მაინც მივაღწევთ, რათა სახელისუფლებო უმრავლესობამ ყოველგვარი უმსგავსი და დანაშაულებრივი საქმიანობა ძველებური თავგასულობით ვეღარ გააგრძელოს და ქვეყნის განვითარება თუ არა, გადარჩენა მაინც მოხერხდეს.

ერთი სიტყვით, არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობის შემოღებას ბევრი სარგებლობის მოტანა შეუძლია და ამ წინადადების მისაღებად მართლაც ღირს ბრძოლა. ვიმეორებ, ხელისუფლებასაც ვერავითარი სერიოზული არგუმენტი ვერ ექნება ამ წინადადების საწინააღმდეგოდ - აკი ამტკიცებს, მოსახლეობის უმეტესობა ჩვენ გვიჭერს მხარსო. ჰოდა თუ უჭერს, მთელი მოსახლეობა რომ გამოვა არჩევნებზე, ეს მხარდაჭერა უფრო უკეთ არ გამოჩნდება?

მაგრამ, სამწუხაროდ, დღეს არჩევნების მომხრე ოპოზიციურ პარტიებს მთავარ პრობლემად მიაჩნიათ არა ამ წინადადების მიღება, არამედ საარჩევნო კოდექსისა და გარემოს გაუმჯობესება, აგრეთვე რეალური საერთაშორისო მხარდაჭერა.

რა თქმა უნდა, რაც უფრო გაუმჯობესდება საარჩევნო კოდექსი და გარემო, აგრეთვე საერთაშორისო მხარდაჭერა სამართლიანი არჩევნების ჩასატარებლად, მით უკეთესი იქნება, მაგრამ ამ შემთხვევაშიც გადამწყვეტი მნიშვნელობა ექნება არჩევნებში მონაწილეობის სავალდებულობას, დღევანდელ ეტაპზე მაინც, რადგან დღეს იმდენად გულგატეხილი და იმედგაცრუებულია ხალხი, რომ თუნდაც მიღწეულ იქნას მნიშვნელოვანი საარჩევნო პროგრესი (რაც ძალიან საეჭვოა), ეს არჩევნებში მონაწილეთა პროცენტს მაინცდამაინც დიდად არ გაზრდის.

P.S. მწვანეების ლიდერმა გია გაჩეჩილაძემ ”კავკასიის” ეთერში განაცხადა, რომ არჩევნების სავალდებულობა არსებობს მსოფლიოს რამდენიმე დემოკრატიულ ქვეყანაში, და რაც საგანგებოდ აღსანიშნავია, ჩვენი ხელისუფლების სამაგალითო ს ი ნ გ ა პ უ რ შ ი ც!